Hvað gerist ef seljandi afhendir ekki, eða kaupandi borgar ekki?

Uppskrift þáttarins

Textinn er uppskrift af því sem Baldur segir í þættinum, lítillega lagfærð svo hún lesist betur.

Réttur kaupanda og seljanda, lög um fasteignakaup. Lög um fasteignakaup eru mjög skýr. Það er svolítið gömul hugsun hjá mörgum að það eigi að vera greiðsla við afhendingu í staðinn fyrir við kaupsamning, til að geta haldið eftir einhverju og fá eignina örugglega afhenta. En lögin eru mjög skýr með það að þegar það er komið samþykkt tilboð, þú ert kominn með fjármögnun og það er farið í kaupsamning, þá er kaupsamningurinn alveg heilagt skjal sem er í rauninni ekki hægt að þurrka út.

Um leið og þú borgar þessa fyrstu greiðslu verður þú eigandi að eigninni. Seljandi getur ekki gert neitt nema þú skrifir undir það líka, hann getur ekki tekið lán á eignina og hann þarf að afhenda á afhendingardeginum eða fyrr. Ef afhending seinkar af einhverjum ástæðum er það yfirleitt í samráði við kaupandann. Þá segja þau kannski: getum við seinkað afhendingu aðeins, og á móti færðu eitthvað í staðinn. En ef afhendingu seinkar þá átt þú rétt á því að þau borgi leigu.

Þetta er í báðar áttir, alveg eins og seljandi er öruggur. Þú hugsar kannski: fæ ég örugglega afhent? Ef þú færð ekki afhent þá geturðu farið í mál, af því að þú ert orðinn eigandi að eigninni og fékkst hana ekki afhenta á réttum tíma. Þá yrði seljandinn dæmdur til að borga leigu fyrir allan tímann frá því að hann átti að afhenda og fram að dómnum, ef hann er enn þá í eigninni. En það eru litlar sem engar líkur á því, þó að það hafi komið fyrir.

Alveg eins með kaupandann. Seljandinn getur hugsað: ég er að afhenda eignina og ég er bara búinn að fá fimm milljónir, hvað gerist ef ég fæ ekki meiri peninga, ef kaupandinn borgar ekki meira eða lánið skilar sér ekki? Seljandinn er líka öruggur, af því að ef einhver greiðsla dregst á þeim degi sem þú átt að borga, hvort sem það er afsalsgreiðsla, hluti af kaupsamningsgreiðslunni sem kemur seinna, lánið eða hvað sem er, þá er það á þína ábyrgð sem kaupandi og seljandi hefur rétt á að rukka dráttarvexti.

Segjum að þú eigir að borga tíu milljónir og séreignarsparnaðurinn komi í rauninni tveimur mánuðum á eftir þinglýsingu á kaupsamningi. Ef hann kemur ekki, ef peningurinn kemur ekki á réttum degi, þá á seljandi rétt á því að krefjast dráttarvaxta frá þeim degi alveg þangað til þetta er greitt. Almennt eru sjaldan rukkaðir dráttarvextir ef það er eðlileg útskýring, eins og að þú sért að bíða eftir séreignarsparnaðinum. Þá er það ekkert mál, peningurinn kemur þegar hann kemur. En seljandi á rétt á því og það er gott að muna.

Hafðu það í huga ef þú sérð fram á að eitthvað sé að fara að dragast. Þú átt að geta fyrirbyggt þetta strax þegar þú gerir tilboðið, með því að passa að þú hafir alltaf nægan tíma til að fá peninginn sem þú ert að bíða eftir. Ef hann er á bundnum reikningi, gerðu ráð fyrir því og passaðu að þú lendir ekki í því að hann sé enn þá læstur þegar þú átt að borga. Þannig geturðu komið í veg fyrir þetta. Annars gengur þetta yfirleitt upp og seljendur eru ekki að rukka dráttarvexti.

En ef það er eitthvað sérstakt tilfelli, til dæmis ef seljandi vill ekki klára afsal út af galla: ég fór inn á það í öðrum þætti að ef þú ætlar að halda eftir pening út á galla þá ertu að gera það á eigin ábyrgð. Ef gallinn er 100.000 kall og þú heldur eftir tveimur milljónum, þá getur seljandi farið fram á dráttarvexti af 1,9 milljónum, af því að gallinn var 100.000 kall en þú hélst eftir tveimur milljónum. Þess vegna er alltaf miðað við að halda ekki meira eftir en þú telur að tjónið sé. Við tölum betur um galla og hvort þú eigir að halda eftir greiðslu eða ekki í þeim þætti. En já, við sjáumst í næsta myndbandi.